Door Irit van der Veldt
Die Zauberflöte van Mozart gezien en gehoord tijdens Operafestival Aix en Provence 7 juli 2026
Je vraagt je af waarom een regisseur niet eerder op het idee is gekomen van Die Zauberflöte een coming of age voorstelling te maken. Het libretto van deze opera – met een jeugdige prins op weg naar volwassenheid – geeft er immers alle aanleiding toe. Regisseur Clément Cogitore waagt de gok en maakt van Die Zauberflöte tijdens het operafestival in Aix en Provence een opera over de volwassenwording van Tamino én Pamina.
Mozarts Die Zauberflöte lijkt op het eerste gezicht een sprookje met een prins, een prinses, magie en wonderlijke figuren. Maar onder dat sprookjesachtige oppervlak gaat een verhaal schuil over mensen die zoeken naar hun plaats in de wereld, die fouten maken, groeien en proberen te begrijpen wat goed en kwaad werkelijk betekent. Juist die combinatie van eenvoud en diepgang maakt de opera na meer dan tweehonderd jaar nog altijd fascinerend.
De Franse regisseur Clément Cogitore (42) kiest in zijn enscenering tijdens het Festival d’Aix-en-Provence niet voor een licht en speels sprookje, maar voor een reis door de geschiedenis. Hij plaatst de personages in een wereld die getekend is door oorlog en verlies en vraagt zich af wat er overblijft van de idealen waarmee mensen na een periode van vernietiging opnieuw willen beginnen.
Niet in een bos, maar tussen de puinhopen
Zijn Zauberflöte begint niet in een magisch bos, maar in de verwoeste wereld na de Tweede Wereldoorlog. Archiefbeelden van gebombardeerde Duitse steden vullen het toneel. Tamino verschijnt aanvankelijk niet als de klassieke jonge prins, maar als een kind, gevolgd door de jonge Pamina. Gedurende de voorstelling zien we hen opgroeien tot volwassenen. Daarmee maakt Cogitore van de opera een soort coming-of-age-verhaal: een zoektocht naar liefde, maar ook naar volwassenheid en zelfkennis.
De beelden volgen de geschiedenis: van de puinhopen van Europa naar wederopbouw, het optimisme van de jaren vijftig en het geloof in een betere toekomst. Maar langzaam begint dat vertrouwen te wankelen. Cogitore laat zien hoe moeilijk het is om werkelijk te leren van het verleden en hoe oude patronen steeds opnieuw kunnen terugkeren.
Ook de priester Sarastro krijgt een andere betekenis. Hij is niet langer alleen de wijze leider die orde en wijsheid vertegenwoordigt. In deze productie verschijnt hij als een ouder wordende machthebber, iemand die vasthoudt aan een systeem dat zijn vanzelfsprekende gezag heeft verloren.
Cogitore stelt Mozart daarmee moeilijke vragen, maar blijft dicht bij de kern van het stuk. De muziek zoekt nog altijd naar harmonie, maar de voorstelling stelt de toeschouwer op de proef. Die blijft achter met vragen over macht, idealen en de menselijke behoefte om een betere wereld te creëren.
Een andere Koningin van de Nacht
De zangers geven deze visie overtuigend vorm. De Chinese sopraan Ying Fang maakt van Pamina een ontroerende figuur, kwetsbaar maar sterk. Mauro Peter als tenor, zingt Tamino met warmte en lyriek en laat hem overtuigend groeien van jonge prins tot volwassen mens. De Amerikaanse bariton Sean Michael Plumb, brengt als Papageno de nodige lichtheid en humor; zijn verlangen naar liefde en eenvoud houdt de voorstelling menselijk.
Sabine Devieilhe geeft met haar warme en gelaagde sopraanstem de Koningin van de Nacht een bijzondere interpretatie. Haar beroemde vocale virtuositeit staat minder op de voorgrond dan in veel eerdere vertolkingen. Hier verschijnt zij vooral als een vrouw die door verlies en geschiedenis is gevormd. Als een Trümmerfrau, een van de vrouwen die na de oorlog hun verwoeste wereld opnieuw moesten opbouwen, krijgt haar verdriet meer gewicht dan haar woede.
De akoestiek in Palais de l’Ancien Archevêché is subliem. Heel warm en vol klinkt het Cappella Mediterranea onder leiding van dirigent Leonardo García Alarcón waarmee dit ensemble het rijke stemgeluid van alle zangers, inclusief de koorleden, aanvult.
Deze Zauberflöte is geen sprookje dat alleen maar wil betoveren. Het is een voorstelling over mensen die proberen opnieuw te beginnen, over de hoop op verandering en de teleurstellingen die daarbij horen. Cogitore maakt duidelijk dat Mozarts opera nog altijd vragen stelt die ons raken. Een visueel sterke en moedige productie die lang blijft doorwerken.
Nog tot 21 juli in Aix en Provence
https://festival-aix.com/programmation/opera/die-zauberflote