Dit jaar vierde het Festival Pablo Casals in Prades de honderdvijftigste geboortedag van cellist Pablo Casals van 28 juli tot 8 augustus. Dertig muzikale evenementen met de cello als centrale speler hadden de Abdij Saint-Michel de Cuxa als voornaamste locatie. Enkele van die evenementen worden in dit artikel genoemd en twee besproken: violiste Alexandra Soumm en haar medespelers en Kian Soltani met zijn Shiraz ensemble.
Door Irit van der Veldt
Soumm speelt vol overgave
Gehoord op 1 augustus tijdens het Festival Pablo Casals in Prades
Ze omhelst haar kompanen. Uitgebreid, en slaakt goed zichtbaar een zucht van verlichting na afloop van het concert. Geen gemakkelijke opgave kennelijk met z’n drieën in korte tijd deze drie lastige pianotrio’s uit te voeren. Dat dit trio met Michiaki Ueno (cello), Alexandra Soumm (viool) en José Gallardo op piano, dit niveau toch bereikt, getuigt van groot talent. Logisch dat de zaal de drie musici na afloop trakteert op een daverend applaus na de laatste noten van Tsjaikovski’s pianotrio in a klein. Zijn enige, vlak voor zijn dood afgerond, ter nagedachtenis aan een goede vriend.
Voor de expressie moest er een tandje bij zowel qua harmonie als dynamiek. Met gesloten ogen zoekt Gallardo haar op. Zijn nek royaal schuin naar achter om haar toon te vangen en zijn partij eraan toe te voegen. Als hij háár heeft, heeft hij ook de cellist. Waarom? Omdat de Abbey neemt en de zaal ook achterin recht heeft op een mooi concert. Daarom geven violiste Alexandra Soumm, pianist José Gallardo en cellist Michiaki Ueno echt álles. “Wij gaan jullie laten horen dat wij dit kunnen”, lijken zij te denken. Met passie en een voortdurende glimlach maakt Gallardo van de piano bijna een sláginstrument vooral in het pianotrio van Tsjaikovski – met een treurmars aan het begin en eind – om echt álle noten onderscheidend en pittig tot hun recht te laten komen.
Een feest in mineur
Een concert met kamermuziek is een schot in de roos op het Pablo Casalsfestival. De grootmeester was een pleitbezorger en voor hem de zuiverste vorm van musiceren. Op het programma staat Sjostakovitsj pianotrio c mineur: een romantisch jeugdwerk zonder de ironische stijl in zijn latere composities, Debussy pianotrio g klein – een lyrisch jeugdwerk zonder zijn latere zo herkenbare impressionistische stijl en ten slotte pianotrio in a klein van Tsjaikovski met een prominente rol voor de cello. Een mooi geheel met veel elementen die raken aan Pablo Casals: de grootmeester die het hele festival herkenbaar is.
Het Shiraz ensemble maakt Iraanse muziek met een jazzy touch
Gehoord op 3 augustus tijdens het Festival Pablo Casals in Prades
Stralend komt de cellist Kian Soltani op. Zijn charismatische persoonlijkheid vult de Abbey en zijn Antonio Stradivari cello schittert. In zijn kielzog de vaste ensembleleden van zijn Shiraz ensemble: Hossein Behroozinia op Ud, Naghib Shanbehzadeh op percussie en zijn vader, Khosro Soltani, op Ney en Duduk. Deze avond is het de jonge Franse pianist Paul Lecocq die als gast één van de tien composities meespeelt. Zonder pauze spelen ze anderhalf uur. Iedere speler krijgt zijn privé moment en wordt na afloop overladen met daverend applaus.
“For obvious reasons was zijn reis – twee dagen geleden – uit Iran naar hier, via Istanbul, niet gemakkelijk” vertelt Soltani, “maar we zijn erg blij dat hij er is”! Trots en vol mededogen wijst hij naar Ud speler Hossein Behroozinia. Zijn spel brengt de authentieke Perzische melodie en improvisatie als belangrijke bijdrage voor het jazzy karakter van het ensemble.
Beter dan een drumcomputer
Een opmerkelijke stermusicus tijdens dit concert is de Iraanse percussionist Naghib Shanbehzadeh. Hij fluistert en swingt, vingersvlug, te snel om te volgen op zijn tombak. Alle ritmes heeft hij in huis: rock, Perzisch, jazz, klassiek en disco. Wie ooit overweegt een drumcomputer in te zetten tijdens een live concert doet er goed aan eerst te luisteren naar deze Iraanse percussionist. Zijn spel overtreft de machine. Twee keer krijgt hij een solo waarna de zaal joelt en fluit uit dank en eerbied.
Maar dit concert is Khosro Soltani de grootste man op het kleinste instrument. Met zijn Duduk en Ney produceert hij zachte nasale Perzische klanken. Bescheiden zit hij op het podium als de laatste van vier musici, het dichtst tegen het publiek. Het is zijn Shiraz ensemble opgericht in 1984 en nu staat zijn zoon Kian aan de leiding. “Achttien jaar geleden bracht mijn vader mij naar Prades en nu breng ik hem” vertelt Kian. Trots oogt Khosro, tevreden ook, want de cirkel is rond nu zoonlief de scepter zwaait met zíjn vaste ensemble met gastspelers.
Lees ook:
Festival Pablo Casals – foto’s William Wartel