Gehoord op 28 juli 2026 in de Abdij Saint-Michel de Cuxa in Prades tijdens het Festival Pablo Casals in Prades
Als zacht zoemende insecten glijden de twaalf strijkers op een warme zomeravond zachtjes de Abdij in en met vloeiende golvende lijnen leidt dirigent Pierre Bleuse de musici. Het festival is van start, de Abdij verlicht en tot de nok toe gevuld. Met Ligeti geeft Bleuse deze editie van het Pablo Casals Festival 2026 een moderne aftrap als opmaat naar het bekende. Tijdens de toegift klinkt Bach op cello als eerbetoon aan grondlegger van dit festival Pablo Casals.
Door Irit van der Veldt
Na zijn vlucht uit Spanje vertrok de Catalaanse Pablo Casals naar Prades. Daar, in de Franse Pyreneeën, hervatte hij zijn concertactiviteiten vanaf 1950 met het opnieuw onder de aandacht brengen van de cellosuites van Bach, verschillende cello-activiteiten als indirect verzet tegen de Spaanse dictator Franco en het opzetten van het Pablo Casals Festival als internationale ontmoetingsplaats voor topmusici van kamermuziek. Nog steeds staat dit festival zijn mannetje met kamermuziek én werk voor symfonieorkest op erfgoedlocaties in en om Prades.
Als artistiek directeur drukt dirigent Pierre Bleuse een belangrijk stempel op het repertoire. Ooit begonnen als violist en concertmeester zwaait hij nu de scepter als oprichter en aanvoerder van internationale muzikale gezelschappen en podia. Zo ook het Pablo Casals Festival in Prades waar hij sinds 2021 de functie heeft van artistiek directeur. Met zijn motto muziek toegankelijk en levendig maken voor iedereen sluit hij naadloos aan bij de missie van de Catalaanse grondlegger Pablo Casals.
Gewaagde start met Ligeti
Vrijwel alle concerten tijdens dit festival vinden plaats in Abdij Saint-Michel de Cuxa net buiten Prades. Zo ook het openingsconcert op 28 juli. Op het programma György Ligeti met Ramifications, Robert Schumanns celloconcert in a klein op.129 en Beethovens 6e symfonie no. 6 De Pastorale. Een slim samengesteld programma van vroege romantiek met Beethoven naar naoorlogse moderniteit met Ligeti: een programma waar de relatie mens, emotie, klank en natuur sterk tot uitdrukking komt.
Als inspirator voor moderne muziek een logische keuze van Bleuse dit openingsconcert te starten met een modern stuk. Gekozen is voor Ramifications (Vertakkingen) van Ligeti een stuk van negen minuten uit 1968. Als zacht zoemende insecten op een warme zomeravond glijden de twaalf strijkers zachtjes de Abdij in en met vloeiende golvende lijnen leidt Bleuse de musici door het stuk. Spanning ontstaat door geleidelijke klankopeenhoping na vier en een halve minuut alsook verschuivingen in emoties: van rustig naar onrustig en van licht naar donker waarbij de strijkers in meer of mindere mate met elkaar verweven raken.
Aan de bewegingen van Bleuse is ook zónder geluid te zien dat de klankmasse en complexiteit toenemen want met steeds hoekiger gebaren en scherpere focus stuurt hij het orkest. Interessant met dit stuk niet alleen het respect voor mens en natuur als vertakkingen te presenteren maar ook de oren vooraf goed te wassen van het publiek voorafgaand aan het zeer bekende repertoire van Schumann en Beethoven.
Dromerige Schumann
Na een korte interruptie vanwege een andere podiumopstelling voor het grotere symfonieorkest volgt het celloconcert in a klein van Schumann. Dit celloconcert is een van de meest persoonlijke concerten uit de romantiek waarbij innerlijke expressie met het tonen van gedachten, twijfels en kwetsbaarheid een rol spelen. In dit concert speelt de cello de rol van verteller met de Franse cellist Jean-Guihen Queyras (1967) als centrale man. De drie delen lopen vrijwel zonder onderbreking in elkaar over en Queyras speelt dromerig, kwetsbaar en met gevoel: soms zelfs té waardoor het overwegend jonge orkest – speciaal samengesteld voor dit festival – hem af en toe overstemt. Aan Bleuse de taak de balans te bewaken tussen cello en orkest met name in het eerste deel wanneer de cello in het middenregister speelt en het orkest op volle sterkte meetoetert. Met Queyras en Bleuse ‘upfront’ is het spannend maar je voelt: met hun chemie en samenspel brengen zij deze cellosymfonie tot een goed einde.
Na de pauze klinkt Beethoven Symfonie nr. 6 de Pastorale. Deze symfonie is misschien wel Beethovens meest contemplatieve werk met een innerlijke ervaring van aankomst in de natuur. Beethoven schreef zelf dat het meer uitdrukking van gevoel dan schildering is. De natuur is dus geen decor maar speelt een rol bij het oproepen van menselijke emoties. In dit stuk vormen de vijf delen een reis van aankomst op het platteland via een dorpsfeest en deel 5 met dankbaarheid na een storm. Hoewel vogelgeluiden en onweerdonder goed aanwezig zijn, gaat het uiteindelijk om innerlijke rust en verbondenheid met de natuur. Beethoven laat de natuur ervaren als iets wat de mens verandert en Bleuse laat met zijn jonge musici horen dat een bekend stuk ook heel fris kan klinken. Een mooie link met Pablo Casals die vrede, jeugdigheid en menselijke waardigheid belangrijk vond.
https://www.festivalpablocasals.fr/programmation/ Nog tot 8 augustus in Prades en omgeving