Geen plezieriger manier een stad te ontdekken dan via een rijk cultureel aanbod. In Arles tijdens Rencontres kan dat ieder jaar in de zomermaanden. Ogen en oren kom je tekort met op elke straathoek een fototentoonstelling; dit jaar sfeervol gepresenteerd op diverse locaties en van zeer hoog niveau. In tijden van grote maatschappelijke veranderingen is het interessant hoe die invloed hebben op de mens wereldwijd en ‘die beelden zeggen meer dan duizend woorden’ is tijdens Rencontres van toepassing. Met een pas voor nog geen eur 50 per persoon kan je veertig fototentoonstellingen op erfgoedlocaties in Arles onbeperkt bekijken.
Een duizelingwekkende hoeveelheid hoog kwalitatieve fotoprojecten wacht jaarlijks tijdens Rencontres in Arles in de zomermaanden te worden gezien. Geen erfgoedlocatie blijft onbenut: van abdijen, kerken, historische begraafplaatsen en scholen: alles en iedereen leent zich de foto’s tot hun recht te laten komen en de bezoeker de stad te laten ervaren. Dit jaar de 57ste editie met als titel Werelden om te bekijken waarbij de nadruk ligt op Afrikaanse landen. Vanuit dat perspectief toont het festival 40 fototentoonstellingen van internationaal toonaangevende fotokunstenaars op monumentale locaties in de stad met documentaire fotografie (Paul Kodjo), onderbelichte maatschappelijke kwesties (Rebekka Deubner), vernieuwende foto-experimenten (Ming Smith), vergeten geschiedenissen (Martine Barrat), Sammy Baloji met de invloed van het verleden en vele anderen.
Alle fotoseries zijn onderverdeeld in subcategorieën waarvan er hier drie worden besproken Revisits: over het opnieuw bekijken van bestaande beelden, plaatsen of geschiedenissen om verborgen lagen zichtbaar te maken en het verleden vanuit het heden opnieuw te begrijpen, Forms of life met foto’s die een andere manier onderzoeken waarop fotografie betekenis geeft aan de wereld en Independence: fotoseries over het moment waarop een land politiek onafhankelijk wordt en over de zoektocht naar een eigen stem en beeldtaal na het koloniale tijdperk.
Ook dit festival geen beroemde namen maar fotografen die juist lang onderbelicht zijn gebleven. Dat maakt deze editie sterker dan een festival dat uitsluitend op publiekslievelingen inzet. De combinatie van historische archieven, Afrikaanse fotografie en sociaal-documentaire projecten geeft het festival een duidelijke identiteit.
De echte uitschieters zijn de werken die ongekunsteld worden weergegeven. Werken met een visie en een boodschap zorgen bij veel bezoekers voor lange conversaties. Uitschieters zijn: Ming Smith, Martine Barrat, Rebekka Deubner, Paul Kodjo.
REVISITS
MING SMITH – jazz met weemoed
Ming Smith (Detroit, 1947) springt eruit met haar schilderachtige fotografie in haar tentoonstelling Lueur Nomade (zwervende gloed). Als kijker vraag je je af: kijken we naar het beeld of naar het beeld dat door het water wordt weergegeven als een spiegeling. Indirecte waarneming als vluchtige beelden op weg naar verandering. Haar beelden zijn als verf op doek maar worden vager door afstand. De context, omgeving en situatie lijkt soms wel op de voorgrond, wat de inbedding in de stroom van tijd aangeeft. Bij Smith ontstaat een ontmoeting tussen omgeving en achtergrond in de voorgrond die vaak bestaat uit mensen. Neem ook de fascinerende foto van de flamingo’s: vaag weergegeven in een donker landschap: zien wij ze direct of via een ander object en bewegen ze nu wel of niet? Het werk van deze Afro Amerikaanse fotografe is poëtisch, vaak onscherp en bijna schilderachtig.
Haar kunstwerken vormen een mooi tegenwicht voor de klassieke documentaire fotografie. Een van de meest ontroerende tentoonstellingen tijdens dit festival ook vanwege de jazz muziek in het nummer Never let me go op trompet dat als een loop wordt afgespeeld aan het eind van de tentoonstelling: ontroerend, gevoelig en sfeervol. Een passende keuze passend bij haar thema’s als herinnering, vergankelijkheid, en het vasthouden van vluchtige momenten. Voor Smith een belangrijk gegeven van tijd tot tijd van identiteit te veranderen voor haar zelf maar ook in haar artistieke ontwikkeling.
MARTINE BARRAT – Harlem van binnenuit
Martine Barrat woont en werkt in Harlem (NYC) en fotografeerde decennialang gemeenschappen in the South Bronx – Harlem en later ook in Parijs. Haar tonen sociale betrokkenheid zonder sentimenteel te worden. Barrat wordt gezien als hét hoogtepunt van Rencontres 2026. Deze tentoonstelling is haar eerste grote retrospectief met actuele thema’s als ongelijkheid, identiteit en gemeenschap. Zeer overtuigend want technisch sterk en zeer toegankelijke fotografie vanwege ook haar aanwezigheid en kwetsbaarheid in het zoeken naar telkens een nieuwe identiteit.
FORMS OF LIFE
Rebekka Deubner – lef en actueel
Lef moet je hebben om een project dat draait om waterreservoirs te fotograferen en in te zenden voor dit festival. Onwillekeurig moet je denken aan het toenemend aantal bosbranden deze zomer in dat deel van Frankrijk. Zeer overtuigend, duidelijk en informatief laat Rebekka Deubner (München, 1989) zien hoe waterreservoirs in het westen van Frankrijk het landschap negatief beïnvloeden. Elitaire keuzes ten koste van het geheel: daartegen trekt zij ten strijde en dat is haar onderwerp dit jaar tijdens Rencontres. Geen gemakkelijke keuze een dergelijk maatschappelijk thema interessant en smaakvol te tonen tijdens een kunstfestival. Dat dit haar is gelukt, verdient respect.
ANIMAL ANIMEE
In de serie Animal Animee tonen verschillende fotografen hun kijk op het gefotografeerde dier. ‘Hoe worden we als kijker van het gefotografeerde dier beïnvloed’ is het centrale thema. We zien dieren lief en schattig aan tafel op terrassen wachtend op hun bestelling, poezen aangekleed als kinderen, koeien en ander vee dat wordt gemeten, honden voorafgaand aan een hondenshow en dieren in gevangenschap zoals dierentuinen, aquaria en wildparken. Confronterend te zien hoe wij het dier zo royaal vastleggen en in kaart brengen en hen op die manier ons toe-eigenen. Wat begon bij Linnaeus met het meten van dieren is uitgegroeid tot classificatie en archiveren van een ‘lagere soort’ levenden. Ook confronterend te zien dat dieren momenteel ook ingezet worden om ons éigen imago op te krikken door het dier al of niet samen met ons te posten op social media. En last but nog least is confrontatie nog groter nadat er aan bezoekers ad hoc gevraagd wordt of ze hun lievelingsdier op hun telefoon hebben en of ze daarover willen vertellen wat gebruikt wordt voor de marketing van de tentoonstelling. Grappig is natuurlijk dat op die manier de argeloze bezoeker en de verhalen over zijn geliefde dier op zijn telefoon wordt benut voor de marketing van de tentoonstelling waarmee een nieuwe lichting bezoekers dient te worden beïnvloed.
INDEPENDENCE
SAMMY BALOJI – hoe de geschiedenis doorwerkt
In Landscape Lens onderzoekt Sammy Baloji (Lubumbashi,1987) hoe de koloniale geschiedenis en de afscheiding van Katanga blijven doorwerken in het heden. Aan de hand van familiegeschiedenis, archieven en hedendaagse fotografie verbindt hij persoonlijke verhalen met de bredere geschiedenis van de Democratische Republiek Congo. Zijn fotoserie op Rencontres is bijzonder omdat hij het landschap niet als decor gebruikt maar als drager van geschiedenis.
De foto’s met landschappen van Lubumbashi lijken op het eerste gezicht gewone plekken. Pas wanneer je hun achtergrond kent, wordt duidelijk dat ze sporen dragen van kolonisatie, mijnbouw, economische uitbuiting en familiegeschiedenis. Baloji laat zien dat geschiedenis niet alleen in archieven of monumenten zit, maar ook in gebouwen, verlaten terreinen en alledaagse landschappen.
De landschappen rond Lubumbashi ogen vaak stil en sereen, terwijl ze gevormd zijn door decennia van mijnbouw en koloniale exploitatie. Die spanning tussen de rustige uitstraling van de foto’s en de zware geschiedenis die erin besloten ligt, maakt de serie zo krachtig. De beelden nodigen de kijker uit om verder te kijken dan wat direct zichtbaar is.
Deze serie onderscheidt zich doordat Baloji geen afgelosten geschiedenis toont maar als iets dat nog steeds aanwezig is in het landschap en doorwerkt in het leven van mensen. Zijn foto’s gaan daarom niet alleen over Congo, maar ook over de vraag hoe plaatsen herinneringen bewaren en hoe het verleden ons begrip van het heden blijft vormen.
PAUL KODJO – het Ivoriaanse wonder
De tentoonstelling belicht het werk van de Ivoriaanse fotograaf Paul Kodjo, een pionier van de Afrikaanse fotoroman. Na zijn terugkeer naar Abidjan in 1970 richtte hij een communicatie- en mediabureau op, waar hij romantische fotoromans ontwikkelde die een belangrijke rol speelden in de vorming van een eigen Ivoriaanse beeldcultuur. Zijn foto’s tonen niet alleen verhalende scènes, maar geven ook een levendig beeld van het sociale, culturele en economische leven tijdens het ‘Ivoriaanse wonder’ – de periode van sterke economische groei en relatieve politieke stabiliteit in Ivoorkust, ongeveer van 1960 tot het einde van de jaren 1970. Dankzij jarenlang archiefwerk is een groot deel van zijn oeuvre bewaard gebleven en nu voor het eerst te zien tijdens Rencontres in Arles.
Rencontres in Arles nog tot 4 oktober in Arles – https://www.rencontres-arles.com/fr